Eer de traditie: zo kies je bewust voor chai of cacao

Je ziet ze tegenwoordig overal: chai lattes op menukaarten, cacaoceremonies in yogastudio’s, zelfs kant-en-klare poeders in de supermarkt. Chai en cacao lijken de nieuwe trenddranken van dit moment. Maar achter deze warme koppen schuilt een eeuwenoud erfgoed dat veel dieper gaat dan een vluchtige hype.

Door Talita Kalloe

Chai vindt haar oorsprong in India, waar elke familie een eigen recept doorgeeft met zorg en geduld bereid. Cacao werd al rond 600 voor Christus door de Maya gebruikt, die de drank beschouwden als voedsel voor de goden. Beide dranken zijn onlosmakelijk verbonden met cultuur, ritueel en gemeenschap.

Juist daarom is het belangrijk stil te staan bij kwaliteit en herkomst. Want niet elk kopje dat vandaag de naam chai of cacao draagt, doet recht aan die rijke tradities. Een zakje poeder vol suiker en aroma’s is nu eenmaal niet hetzelfde als een ambachtelijk bereid recept.

Wat is chai?

“Chai” is een woord uit het Hindi dat simpelweg “thee” betekent. In het Westen wordt het vaak gebruikt om te verwijzen naar Masala Chai, een populaire Indiase kruidenthee.

Masala Chai wordt meestal gemaakt van:

• Zwarte thee
• Kruiden en specerijen zoals kaneel, kardemom, gember, kruidnagel en zwarte peper
• Melk (koe, plantaardig of ander soort)
• Zoetstof zoals suiker of honing

Het resultaat is een verwarmende, kruidige en aromatische thee die zowel energiek als verwarmend werkt. In cafés vind je soms ook variaties zoals Chai Latte, waarbij de thee met opgestoomde melk wordt geserveerd, vaak met een vleugje schuim bovenop. Of dirty chai, waar chai wordt geserveerd met een scheut espresso. Dit is echter een Westerse vertaling van de traditionele chai zoals deze in India wordt geserveerd.

De reis van Bob de Riemer

Bob de Riemer – eigenaar van Dem Good Chai – leerde de traditie achter chai van dichtbij kennen. In de drukte van de straten in Zuid-India zag hij hoe families hun chai bereidden: specerijen die urenlang zachtjes trokken, melk die geduldig werd verwarmd, een ritueel dat mensen bij elkaar bracht. “Veel van wat we in Nederland chai noemen, is eigenlijk geen chai,” vertelt hij. “Het zijn poeders vol zooi, palmvetten en kunstmatige smaakstoffen, meestal bestaat het uit twee procent “specerijenmix”. Maar echte chai? Dat gaat echt over verbinding. En iedereen maakt de chai nét even anders.“

Die reis door India en Australië veranderde zijn leven compleet. Terug in Nederland begon Bob met zorgvuldige chai-blends van losse specerijen, verkocht aan consumenten en horeca. Alles erop gericht om de traditie te eren: de unieke specerijen, warme (plantaardige) melk, een zeefje. Het respect voor het authentieke maakproces was er, maar het bleek een te langzaam verhaal voor onze snelle maatschappij. Dus zocht hij naar een manier om de authentieke smaak en traditie te eren, maar wel met het gemak waar we in het Westen niet aan ontkomen.

Chai met echte specerijen en zonder troep

Na lang experimenteren ontstond de signature blend van Dem Good Chai: een hoogwaardig concentraat op basis van premium zwarte thee, kardemom, kaneel, kruidnagel, zwarte peper en gember. Alle kruiden komen uit India en zijn biologisch. Het concentraat bestaat uit extracten van échte specerijen. Geen chemische toevoegingen of conserveringsmiddelen of kunstmatige aroma’s, maar wel binnen een minuut klaar. Zo krijg je het gemak van het maken van chai, zonder de rijkdom aan smaak, authenticiteit en traditie te verliezen.

Inmiddels vind je Dem Good Chai in koffiebars en lunchrooms door het hele land. Bob vervangt daarmee de zwaar bewerkte oplospoeders die we vaak als chai krijgen aangeboden. Het is een chai die niet alleen verwarmt, maar ook een verhaal vertelt over reizen, gastvrijheid en de kracht van traditie.

TIP: met de code SOULCHAI kun je dit heerlijke chai concentraat van Dem Good Chai met korting uitproberen.

Wat is cacao?

Cacao is het product dat wordt gemaakt van de bonen van de cacaoboom. Het is van nature rijk aan antioxidanten, mineralen en stoffen die het hart en de stemming kunnen ondersteunen. Cacao kan op verschillende manieren worden verwerkt, afhankelijk van het gebruik.

Het verschil tussen wilde cacao en chocolademelk

Wilde cacao – die traditioneel als hartopener – wordt gebruikt, is meestal minimaal bewerkt, puur en ongeraffineerd. Deze cacao wordt vaak in een ceremoniële setting gedronken, soms met specerijen, en heeft een subtiele, diepe smaak die het hart en de zintuigen activeert. Het effect is vooral energetisch en bewustzijnsverruimend: het nodigt uit tot ontspanning, openheid en verbinding.

Chocolademelk, daarentegen, wordt meestal gemaakt van gezoete en vaak sterk bewerkte cacao, soms gecombineerd met melk en suiker. Zeker de kant en klare oplossingen die je in de supermarkt vindt. Maar de hartopenende, energetische eigenschappen en de voedende eigenschappen van de pure cacao zijn daaruit verdwenen.

Verschil fairtrade cacao en wilde cacao

Fairtrade cacao is een grondstof die wordt ingekocht onder eerlijke handelsvoorwaarden. Die bonen kunnen vervolgens verwerkt worden in allerlei producten: fairtrade chocoladerepen, cacaopoeder, chocolademelk of bakproducten. Het fairtrade-keurmerk zegt dus iets over de keten en de boeren die ervoor betaald worden, niet zozeer over de manier van verwerken of de uiteindelijke zuiverheid van de cacao.

Bij ceremoniële cacao ligt de nadruk meer op de kwaliteit, minimale bewerking en de spirituele intentie waarmee de cacao wordt geteeld en verwerkt. Wilde cacao groeit vaak in biodiverse ecosystemen, wordt minimaal bewerkt en wordt met zorg en ritueel verwerkt door inheemse gemeenschappen. Waar fairtrade cacao vooral draait om eerlijke handel, wordt ceremoniële cacao gezien als een heilig voedsel: puur, krachtig en bedoeld om bewustzijn en de hartverbinding te openen.

Lees ook: het fairtrade label – wat houdt dit precies in?

Sacred Taste Cacao: de kracht van eerlijke samenwerking

De Australische Dan Koch werkt met zijn merk Sacred Taste Cacao samen met de Ashaninka-stam, een inheemse gemeenschap die al generaties lang wilde cacao verbouwt. Voor de Ashaninka is deze cacao een belangrijke bron van levensonderhoud. Sacred Taste werkt direct met 350 inheemse families, zonder tussenpersonen, en garandeert zo dat de opbrengst de gemeenschap zelf ten goede komt. De cacao wordt wild geoogst en minimaal bewerkt. Het resultaat is een pure, krachtige drank die niet alleen je smaakpapillen stimuleert, maar ook bijdraagt aan het behoud van traditionele leefwijzen en het land van de Ashaninka gemeenschap in Peru.

De nuance achter ‘ceremoniële’ cacao

Toch vraagt de term ceremoniële cacao om een kritische noot. Cacao werd al vanaf 600 voor Christus door de Maya gemeenschap beschouwd als voedsel voor de goden en gebruikt als heilige offering. Zij schreven cacao eigenschappen toe aan het openen van het hart en het verhelderen van de geest. Er is echter geen historische context bekend over hoe de Maya daadwerkelijk cacao ceremonie​s uitvoerden.

Cacaoceremonie​s zoals we die nu kennen zijn daarmee niet toe te schrijven aan traditionele Maya tradities, terwijl dit vaak wel wordt gedaan. Ze zijn geïntroduceerd door de New Age-beweging als hartopener in ceremoniële settings, bijvoorbeeld bij het openen van een cirkel of een retraite. Sacred Taste benoemt hoe cacao oorspronkelijk werd toegepast door de Maya gemeenschap, maar maakt daarbij de belangrijke nuance dat het hedendaags anders wordt toegepast. Daarmee eert het de traditie, maar claimt het niet de oorspronkelijke traditie voort te zetten.

Tip:Maya Wisdom Project is een interessant platform als je meer wilt leren over Mayatradities en de achtergrond van cacao. Daar kun je ook cacao kopen, direct uit Guatemala waarmee je ook direct de lokale cacao-boeren mee ondersteunt.

Wilde cacao toegankelijk maken

Naast de pure wilde cacao biedt Sacred Taste ook blends die de cacao verrijken met andere natuurlijke ingrediënten. Zo is er de Rose Cacao, die zachtheid en ontspanning brengt met rozenbladeren, en een variant met matcha en mint die een frisse, opwekkende energie geeft. Deze combinaties zijn niet alleen smaakvol, maar ook een bewuste manier om cacao toegankelijker te maken voor een breder publiek. Deze blends kun je bijvoorbeeld ook heel goed aan kinderen geven als alternatief voor chocomelk. Mijn kinderen zijn er gek op.

Wie nog niet bekend is met wilde cacao, kan zo spelenderwijs kennismaken met de hartopenende kracht die deze drank al eeuwenlang wordt toegeschreven, terwijl ze de regeneratieve boeren uit de Ashaninka gemeenschap in Peru supporten die de cacao verbouwen.

“Door direct samen te werken met de Ashaninka weten we dat wat we doen de cacao eert in elke fase van de reis,” vertelt oprichter Dan Koch.

Puurheid in elke slok

Wat Dem Good Chai en Sacred Taste met elkaar verbindt, is hun compromisloze focus op de puurheid van het product. Waar veel merken genoegen nemen met aroma’s of suikers om te voldoen aan de wensen van de consument, kiezen zij voor het minder geplaveide pad: natuurlijke ingrediënten, biologische teelt en samenwerking met respect voor traditie. Bovendien hebben deze twee merken een grotere missie: zoveel mogelijk mensen bekend maken met de verbindende energie achter deze traditionele dranken en impact maken op een eerlijke manier.

Bij Dem Good Chai proef je de warmte van kardemom en kaneel, zonder toevoegingen die de smaak vertroebelen. Bij Sacred Taste ervaar je cacao in haar meest oorspronkelijke vorm, maar ook in creatieve variaties met andere natuurlijke ingrediënten die de kracht van de plant toegankelijk maken voor nieuwe generaties.

Zo herken je echte chai en cacao

chai

• Bereid met echte specerijen: kardemom, kaneel, gember, kruidnagel, zwarte peper en zwarte thee
• Ambachtelijk getrokken en langzaam bereid, niet kant-en-klaar uit een poederzakje
• Zonder kunstmatige toevoegingen of geraffineerde suiker
• Een ingrediëntenlijst die je kunt uitspreken
  

cacao

• Gemaakt van 100% pure, minimaal bewerkte cacaobonen
• Vaak wild geoogst of kleinschalig geteeld in samenwerking met lokale gemeenschappen
• Verkocht als blok cacao of in poedervorm zonder toegevoegde geraffineerde suikers
• Transparantie over herkomst en productieketen
• Verbinding door traditie

Lees ook: waarom we gek zijn op Mesjokke chocolade

Genieten met intentie

Of je nu een dampende kop chai drinkt in een Utrechtse koffiezaak of een kop cacao bereidt op een stille ochtend thuis; je proeft verhalen. Verhalen van families in India die recepten doorgeven, van gemeenschappen in Peru die leven in balans met de natuur, van mensen die weigeren concessies te doen aan kwaliteit en authenticiteit. Dat maakt deze dranken zo bijzonder: ze herinneren ons eraan dat een kop meer kan zijn dan comfort. Het kan een brug zijn tussen culturen, een eerbetoon aan eeuwenoude tradities en een klein ritueel van verbinding in ons snelle dagelijks leven. Een uitnodiging om te genieten met intentie.