Sieraden met bezieling: sieradenmaker Anna Wonders bewijst dat het kan

Zo schitterend als sieraden kunnen zijn, zo donker de keerzijde. Twintig procent van alle goud wereldwijd komt uit kleinschalige mijnen waar kinderarbeid en toxische omstandigheden aan de orde van de dag zijn. Maar gelukkig kan het ook anders, zo bewijst Anna Wonders van het sieradenlabel Anna Wonders Jewellery.

Door Talita Kalloe

In landen als Ghana en Mali werken kinderen van soms nog maar negen jaar oud tot vijftien uur per dag in goudmijnen onder gevaarlijke omstandigheden, vaak met giftig kwik en in schachten die elk moment kunnen instorten. Sieradenmaker Anna Wonders wilde hier niet aan bijdrage en toont vanuit haar atelier aan dat schoonheid en ethiek hand in hand kunnen gaan.

Haar handgemaakte sieraden vertellen niet alleen verhalen van vakmanschap, maar ook van rechtvaardige handel en respect voor de mensen die de edelmetalen mijnen. Op dit moment werkt Anna al grotendeels met Fairmined goud en zilver en maakt ze daarnaast bewust gebruik van gerecycled materiaal.

Van bewustwording naar bewuste keuzes

Het keerpunt in Anna’s ondernemerschap kwam tijdens de coronaperiode, toen een groot deel van haar werk wegviel. Die gedwongen stilte bracht haar bij een paneltalk over Fairmined goud, waar ze geconfronteerd werd met een pijnlijke realiteit: kinderarbeid en schrijnende werkomstandigheden zijn nog altijd wijdverspreid in de mijnbouw. “Langzaam begon het tot me door te dringen: dit zijn de materialen waar ik op dat moment zelf mee werkte,” vertelt Anna. “Die realisatie raakte me diep.”

Vanaf dat moment besloot ze bij te dragen aan een andere manier van creëren – een eerlijke, bewuste manier die klopt van begin tot eind. Voor Anna begint een sieraad niet bij haar werkbank, maar bij de mensen die het goud en zilver uit de aarde halen. “Juist die mensen worden vaak vergeten, terwijl zij het net zo goed als wij verdienen om onder veilige omstandigheden te werken en hun stem te laten horen.”

Lees ook: dit is wat je moet weten over het fair trade label

Fairmined: goud met een geweten

Op dit moment werkt Anna al grotendeels met Fairmined goud en zilver, en maakt ze daarnaast bewust gebruik van gerecycled materiaal. Haar wens is om stap voor stap volledig over te gaan op Fairmined. 

Wat is Fair Mined?

Fairmined is een certificering die veel verder gaat dan alleen het verbod op kinderarbeid. Fairmined staat voor edelmetaal uit kleinschalige mijnbouw waar veiligheid voorop staat, mijnwerkers een eerlijke prijs ontvangen, en bovenop die prijs ook een premie krijgen die geïnvesteerd wordt in de gemeenschap.

“Het betekent dat ik weet waar het goud vandaan komt, wie het uit de aarde gehaald heeft, en onder welke omstandigheden dat is gebeurd,” legt Anna uit. Als officieel licentiehouder kan ze de reis van het goud – van de mijn tot werkbank – volledig traceren en zichtbaar maken. Ook het milieu krijgt de aandacht die het verdient: schadelijke stoffen zoals kwik worden geminimaliseerd of uitgesloten.

Een van de coöperaties waar Anna’s Fairmined-goud vandaan komt is Chede in Colombia. Via de Alliance for Responsible Mining weet zij precies onder welke omstandigheden het goud wordt gewonnen. Hun verhaal raakt haar in het bijzonder: ze laten zien dat mijnbouw ook anders kan, met zorg voor zowel de mensen die het werk doen als voor de aarde waaruit het goud wordt gewonnen. De Fairmined-premies worden geïnvesteerd in scholen, medische zorg en natuurbehoud – waardoor het goud dat Anna gebruikt veel meer wordt dan alleen een materiaal.

Ambacht als vorm van vertraging

In Anna’s werkwijze speelt ambacht een centrale rol. Voor haar is het handwerk een vorm van vertraging in een wereld die steeds sneller lijkt te draaien. “Het vraagt om aandacht, tijd en volledige aanwezigheid,” beschrijft ze. “Ambacht betekent werken met je handen en je hart. Het is niet alleen het beheersen van een techniek, maar ook het kunnen luisteren naar het materiaal, naar het verhaal, naar de persoon voor wie ik iets maak.”

Elk persoonlijk ontwerp ontstaat in aandacht, op het tempo van de klant. Van het eerste gesprek tot het moment van dragen volgt Anna’s werkwijze het ritme van de natuur: verstild, gelaagd, en altijd in verbinding met het verhaal van de drager. Ze betrekt klanten intensief bij het proces, luistert naar hun wensen en maakt tijdens gesprekken al eerste schetsen. Bij de keuze van edelstenen zoekt ze naar wat echt resoneert met de drager – of dat nu ethisch gewonnen nieuwe stenen zijn of antieke diamanten uit 1700.

Een eerlijke toekomst

Anna ziet langzaam een verschuiving in de sieradenwereld, al loopt het bewustzijn volgens haar nog achter op andere industrieën. “Mensen verlangen meer dan ooit naar echtheid – naar vertraging, naar leven met aandacht,” observeert ze. “En dat zie je terug in hoe we consumeren, hoe we dragen, hoe we betekenis geven.”

Voor consumenten die op zoek zijn naar een eerlijk, bewust gemaakt sieraad heeft Anna een duidelijke boodschap: wees nieuwsgierig en stel vragen. Ze waarschuwt voor greenwashing, ook binnen de sieradenwereld. “Je hebt twee variaties op gerecycled goud”, vertelt Anna. “Zo kan een klant met persoonlijke sieraden komen en daarvan maak ik weer een nieuw sieraad. Dan maak je gebruik van wat er al is en dit vind ik ook iets moois, vanwege de emotionele waarde achter de sieraden. Er zit bezieling in.”

Anna benadrukt dat het ook mogelijk is om gerecycled goud op grote schaal in te kopen bij groothandels. “Daar probeer ik zelf zo min mogelijk mee te werken, omdat het in dat geval alsnog niet traceerbaar is waar het goud precies vandaan komt.”

Anna’s grootste wens is dat we als maatschappij anders gaan kijken naar waarde. Dat we niet meer kopen vanuit haast of gewoonte, maar vanuit bewustzijn. “Niet om iets te hebben, maar om iets te eren.” Een sieraad is voor haar geen los product, maar het resultaat van inspiratie, van een zorgvuldig maakproces, van mensen die samenwerken – van de mijnwerker die het goud uit de aarde haalt tot de handen die het uiteindelijk dragen.

“Voor mij gaat circulair werken niet alleen over materiaal, maar juist over de mensen erachter,” benadrukt ze. Anna Wonders Jewellery bewijst dat het mogelijk is: sieraden maken die zowel mooi als eerlijk zijn. Het vraagt bewuste keuzes, maar de beloning is groot. Voor de drager, de maker, en niet te vergeten: voor de mensen aan het begin van de keten die de grondstoffen met eerbied en onder eerlijke omstandigheden uit de aarde halen.

Lees ook: bewust winkelen doe je bij deze winkels